Трансграничное сотрудничество неправительственных организаций в Поморском и Варминьско-Мазурском воеводствах :: Единая Редакция научных журналов БФУ им. И. Канта

×

Ваш логин
Зарегистрироваться
Пароль
Забыли свой пароль?
Войти как пользователь:
Войти как пользователь
Вы можете войти на сайт, если вы зарегистрированы на одном из этих сервисов:
   
Дело науки - возведение всего сущего в мысль
Александр Герцен

DOI-генератор Поиск по DOI на Crossref.org

Трансграничное сотрудничество неправительственных организаций в Поморском и Варминьско-Мазурском воеводствах

Автор Гомулка К.
DOI 10.5922/2074-9848-2013-2-9
Страницы/Pages 120-138
Статья Загрузить
Ключевые слова трансграничное сотрудничество, воеводство, неправительственная организация, заграничные партнеры, программы ЕС, еврорегион «Балтика»
Keywords cross-border cooperation, province, non-governmental organizations, foreign partners, EU programmes, Euroregion Baltic
Аннотация Рассматриваются вопросы трансграничного сотрудничества, в котором участвуют субъекты Поморского и Варминьско-Мазурского воеводств. Одним из таких субъектов выступают неправительственные организации. Цель настоящей статьи — определение роли неправительственных организаций в трансграничном сотрудничестве и установление, в какой сфере оно было самым плодотворным, а также оценка их активности в получении средств из европейских фондов. Широко использованы анкетные исследования неправительственных организаций, проводимые автором, сопоставлены результаты отчетов деятельности этих организаций в рамках реализации международных проектов, а также приводятся данные, взятые из материалов еврорегиона «Балтика», отчетов по выполнению Программы Phare CBC, Interreg IIIA и Interreg IIIB, Норвежского финансового механизма и Польско-Швейцарской программы сотрудничества Главного статуправления. Анализируется период от конца 90-х гг. до 2012 г. Показаны трудности субъектов в сфере установления и реализации трансграничного сотрудничества, вытекающего из разного статуса третьего сектора в странах, соседствующих с Польшей.
Abstract (summary) This article is devoted to the issues of cross-border cooperation carried out by agents resident in the Pomeranian and Warmian-Masurian voivodeships. One of such agents is non-governmental organizations. This research article aims to identify the role of NGOs in cross-border cooperation and the predominant fields of their cooperation, as well as to assess their activity in attracting funding fr om European funds. The article widely applies the results of surveys of NGOs conducted by the author, compares the results of performance reports submitted by these organisations within international projects, and offers data presented in relevant materials (Euroregion Baltic documents and Phare CBC, Seagull, Interreg IIIA, NMF, and Polish-Swiss Cooperation reports, as well as the data of the Central Department of Statistics), which emphasises the considerable practical significance of the work. The author offers an innovative approach to the issues of cross-border cooperation covering the period from the late 90s to 2012. The number of research works on regional cross-border cooperation between NGOs is not sufficient, wh ereas the existing studies are few and focus on cooperation between individual organisations. The author has fulfilled the difficult task of identifying the problems of agents in forging and implementing cross-border cooperation resulting from the different status of the III sector in the countries neighbouring Poland, which accounts for the scientific significance of the article.
Список литературы 1. Biuro Studiów i analiz Kancelarii Senatu. Dział analiz i Dokumentacji Europejskiej. Warszawa, 1995.
2. Samojłowicz B., Romanowska E. Współpraca transgraniczna organizacji pozarządowych // Polsko-rosyjska współpraca transgraniczna — Raport. Forum Przyjaznego Sąsiedztwa /red. E. Romanowska, B. Samojłowicz, Wspólnota Kulturowa Borussia. Olsztyn, 2004.
3. Zieliński, E. System konstytucyjny Federacji Rosyjskiej [Конституция Российской Федерации. Принята всенародным голосованием 12 декабря 1993 г.], Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2000.
4. Euroregiony na granicach Polski 2007 / S. Banaszak, S. Wilczyńska.Wrocław: Urząd Statystyczny, 2007.
5. Kargol A., Megrel E., Sokół E. Unijne programy wspierające współpracę transgraniczną a ich możliwość wykorzystania na wschodnim pograniczu:Rozszerzenie Unii Europejskiej na Wschód / red. W. Bieńkowski, J. Grabowiecki, H. Wnorowski. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2004.
6. Nawrocka I. Współpraca transgraniczna w Euroregionie Bałtyk w latach 1998—2006: Praca doktorska. Wydział Ekonomiczny. Sopot, 2007.

7. Gomółka K. Współpraca transgraniczna Polski i Federacji Rosyjskiej na przykładzie euroregionu Bałtyk // Relacje nowych krajów Unii europejskiej z Federacją Rosyjską w aspekcie politycznym, ekonomicznym, kulturowym i społecznym / red. M. Rutkowski. Białystok: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Finansów i Zarządzania, 2008.
8. Еврорегион «Балтика». URL: www. anklaw-klgd. narod. ru/eururegion.html (дата обращения: 15.02.2013).
9. Список реализованных проектов в рамках программы Phare CBC.
10. Samusjew M. Siedem lat z Funduszem Małych Projektów // Biuletyn Euroregionu Bałtyk. 2005. №. 3.
11. Fundusz Małych Projektów w euroregionie Bałtyk, Program Phare —Polska Granica Wschodnia. Elbląg, 2006.
12. Polski Komponent Strategii Rozwoju euroregionu Bałtyk. Stowarzyszenie Gmin RP, Euroregion Bałtyk, 2006.
13. Sprawozdanie z działalności Stowarzyszenia Gmin RP Euroregionu Bałtyk za okres 1.010.2007—31.12.2007.
14. Blok Edukacyjny // Biuletyn Euroregionu Bałtyk. 2008. № 1.
15. Podstawowe Fakty o organizacjach pozarządowych. Raport z badania 2010 r. // Civicpedia. 2.10.2012 URL: http://civicpedia. ngo. pl/files/civicpedia.pl/public/ raporty/podstawowefakty_2010.pdf html (дата обращения: 15.02.2013).
16. Rodzaje i liczba organizacji pozarządowych w Polsce // Wiadomości ngo.pl. 2.10.2012. URL: http://wiadomosci. ngo. pl/wiadomosci/768625.html (дата обращения: 15.02.2013).
17. Samorząd województwa pomorskiego // Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego. 30.11.2012. URL: http://urzad. pomorskie. eu/pl (дата обращения: 15.02.2013).
18. Strategia rozwoju społeczno-gospodarczego województwa pomorskiego na lata 2005—2020 // Urząd Marszałkowski Województwa. 30.11.2011. URL:Pomorskiego. http://urzad. pomorskie. eu/res/umwp/dokumenty/srwp_tekst_jednolity_ostateczny_180705.pdf (дата обращения: 15.02.2013).
19. Przewłocka J. Polskie organizacje pozarządowe. Podstawowe pytania, podstawowe fakty. Warszawa: Klon/Jawor, 2011. S.10—11. URL: http://civicpedia.ngo. pl/files/civicpedia. pl/public/raporty/podstawowefakty_2010.pdf (дата обращения: 2.11.2012).
20. Strategia rozwoju społeczno-gospodarczego województwa warmińskomazurskiego do 2020 r. // Portal Wrota Warmii i Mazur Cyfrowy Urządu.30.11.2012. URL: http://bip. warmia. mazury. pl/urzad_marszalkowski/ 503/
540/Strategia_Rozwoju_Spoleczno-Gospodarczego_ Wojewodztwa_Warminsko_-_Mazurskiego/ (дата обращения: 15.02.2013).
21. Kondycja III sektora województwie pomorskim Raport z badan. S. 3. //Midwig. pomorskie. eu. 2.11.2012. URL: http://midwig. pomorskie. eu/ assets/files/PRZEDSIEBIORCZOSC/Kondycja_III_sekt_2005.pdf (дата обращения:15.02.2013).
22. Дементьев И. Неправительственные организации в Калининградской области и возможности сотрудничества с польскими организациями // Ledge Cyklotron. NGO. pl. 4.11.2012.URL: http://www. zagranica. ngo. pl/files/ go 2east.ngo.pl/public/organizacje_pozarzadowe_w_obwodzie_kaliningradzkim. pdf
(дата обращения: 15.02.2013).
23. RITA. Program przemiany w regionie. URL: http://rita. edudemo. org. pl/blans-programu. html (дата обращения 5.11.2012).
24. Partnerstwo Inicjatyw Społecznych, dotacje dla organizacji pozarządowych.URL: http://nysa.org.pl/_portal/120790559147ff2d378cc68/Partnerstwo_Inicjatyw_Spo%C5 %82ecznych_-_dotacje_dla_organizacji_pozarz%C4 %85dowych.html (дата обращения: 5.11.2012).

25. Кучерявая Е. Развитие международных связей в информационном сотрудничестве: зарубежный опыт и российские медиа-издания НКО // III Выставка социальных услуг и проектов НКО Калининградской области, Калининград, 29 сентября 2007г. URL: http://www. cpoi. narod. ru/vystavka_ru. html (дата обращения: 15.02.2013).
26. Organizacje pozarządowe na Litwie. URL: http://www. pci. lt/ inicjatywa/doc1.shtml (дата обращения 5.11.2012).
27. Czy UE reguluje kwestie związane z działalnością organizacji społecznych i ich finansowaniem. URL: http://www. niepelnosprawni. pl/ledge/ x/ 8312; jsessionid=3B267477D6BAEA52327D502E36A7E2AC?action=poll. RespondPoll (дата обращения: 6.11.2012).
28. Wolontariat w Szwecji. URL: http://www. wolontariat. org. pl/repository/Wolontariat%20na%20swiecie/Biuletyn%20Wolontariat%20w%20 %20Europie/WOLONTARIAT%20W%20SZWECJI. pdf (дата обращения: 6.11.2012).
29. Wolontariat w Danii. URL: http://www. wolontariat. org. pl/repository/Wolontariat%20na%20swiecie/Biuletyn%20Wolontariat%20w%20 %20Europie/wol_w_Danii. pdf (дата обращения: 5.11.2012).
30. Seagull. URL: http://www. eurobalt. org. pl/index. php?option =com_ content&view=article&id=54&Itemid=96 (дата обращения: 10.11.2012).
31. Ocena efektów udziału polskich partnerów w projektach realizowanych w ramach programu współpracy transnarodowej Interreg III B BSR. Raport Końcowy, wykonawca P. Kościelecki. Warszawa, 2009. S. 51. URL: http://www. funduszestrukturalne.gov. pl/NR/rdonlyres/9E770438-8ABD-4562-8378-2C0F3C7158F2 /50042/
Raport_koncowy_BSR_final2.pdf (дата обращения: 10.11.2011).
32. Cele Polsko-Szwajcarskiego Programu Współpracy. URL: http://www.swissgrant. pl/pl/fundusz-dla-organizacji-pozarzdowych/typy-projektow (дата обращения: 20.11.2012).
33. Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy. URL:http://www. swissgrant. pl/pl/fundusz-dla-organizacji-pozarzdowych/o-priorytecie-i (дата обращения: 20.11.2012 ).
34. Lista wniosków dofinansowanych. Fundusz dla organizacji pozarządowych Bloku Grantowego 1, nabór małych projektów 29 września, 2011 r,: Lista wniosków dofinansowanych Fundusz dla organizacji pozarządowych, nabór 2 małych projektów z 29 listopada 2011r.; Lista wniosków dofinansowanych. Fundusz dla organizacji
pozarządowych, nabór projektów dużych. URL: http://www. swissgrant.pl/pl/fundusz-dla-organizacji-pozarzdowych/nabory (дата обращения: 20.11.2012).
35. Fundacja aktywności Zawodowej, Gdańsk. URL: www. faz. org. pl (дата обращения: 20.11.2012).
36. Aktywni — równi — skuteczni // KOFE(M)INA. URL: www. kofemina.pl/pl/aktywni-rowni-skuteczni/ (дата обращения: 22.11.2012).
37. O programie Rita. URL: www. edudemo. org. pl (дата обращения:12.11.2009).
38. Współpraca zagraniczna elbląskiego Stowarzyszenia Wspierania Inicjatyw Pozarządowych. URL: http://www. eswip. pl/pl_page_19_20.html (дата обращения: 22.11.2012).
39. Projekty Stowarzyszenie Wspólnota Kulturowa „Borussia». URL: http://www. borussia. pl/index. php?p=pg&id=1 (дата обращения: 22.11.2012).
40. Gdańska fundacja Oświatowa. URL: http://www. gfo. iq. pl/fundacja/index.php?option=com_content&task=category&sectionid=8&id=16&Itemid=52 (дата обращения: 22.11.2012).
41. Programy Fundacji Batorego. URL: http://www. batory (дата обращения:22.11.2012).

Reference 1. Biuro Studiów i analiz Kancelarii Senatu. Dział analiz i Dokumentacji Europejskiej [First Bureau of Studies and analyzes of the Office of the Senate.Research Department and European Documentation], 1995. Warszawa.

2. Samojłowicz, B., Romanowska, E. 2004, Współpraca transgraniczna organizacji pozarządowych, Polsko-rosyjska współpraca transgraniczna — Raport [Polish-Russian cross-border cooperation — report], Forum Przyjaznego Sąsiedztwa [Friendly Neighbourhood Forum], Wspólnota Kulturowa Borussia. Olsztyn.
3. Zieliński, E. 2000, System konstytucyjny Federacji Rosyjskiej [Constitutional system of the Russian Federation], Warszawa, Wydawnictwo Sejmowe.
4. Banaszak, S. Wilczyńska, S. (eds.), 2007, Euroregiony na granicach Polski 2007, Wrocław, Urząd Statystyczny.
5. Kargol, A., Megrel, E., Sokół, E. 2004, Unijne programy wspierające współpracę
transgraniczną a ich możliwość wykorzystania na wschodnim pograniczu: Rozszerzenie Unii Europejskiej na Wschód [EU programs supporting cross-border cooperation and the possibility of using the eastern border: EU enlargement to the East], eds. W. Bieńkowski, J. Grabowiecki, H. Wnorowski. Białystok,Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
6. Nawrocka, I. 2007, Współpraca transgraniczna w Euroregionie Bałtyk w latach 1998—2006 [Cross-border cooperation in ERB in the years 1998—2006], PhD thesis. Faculty of Economics, no. 57 33 PD, Sopot.
7. Gomółka, K., 2008, Współpraca transgraniczna Polski i Federacji Rosyjskiej na przykładzie euroregionu Bałtyk. In: Rutkowski M. (eds.) Relacje nowych krajów Unii europejskiej z Federacją Rosyjską w aspekcie politycznym, ekonomicznym, kulturowym i społecznym, Białystok, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Finansów i Zarządzania.
8. Euroregion «Baltic», available at: www. anklaw-klgd. narod. ru/eururegion.html (accessed 15 February 2013).
9. Spisok realizovannyh proektov v ramkah programmy Phare CBC [List of implemented
projects under the Phare CBC]

10. Samusjew, M. 2005, Siedem lat z Funduszem Małych Projektów [Seven years with the Fund for Small Projects], Biuletyn Euroregionu Bałtyk [Bulletin ERB], no. 3.
11. Fundusz Małych Projektów w euroregionie Bałtyk, Program Phare — Polska Granica Wschodnia [Small Projects Fund Euroregion Baltic, Phare Programme — Polish Eastern Border], 2006, Elbląg.
12. Polski Komponent Strategii Rozwoju euroregionu Bałtyk [Polish Component Development Strategy for the Baltic Sea Euroregion], 2006, Stowarzyszenie Gmin RP, Euroregion Bałtyk.
13. Sprawozdanie z działalności Stowarzyszenia Gmin RP Euroregionu Bałtyk za okres 1.010.2007—31.12.2007 [Report on the activities of the Association of Polish Communes Euroregion Baltic for the 1.010.2007—31.12.2007], 2007. 
14. Blok Edukacyjny [Educational block], 2008, Biuletyn Euroregionu Bałtyk [Bulletin ERB], no. 1.
15. Podstawowe Fakty o organizacjach pozarządowych. Raport z badania 2010 r. Podstawowe Fakty o organizacjach pozarządowych. Raport z badania 2010 r. [Basic Facts on NGOs. The audit report, 2010, Basic Facts about NGOs.Survey report 2010], 2010, Civicpedia, 2.10.2012, available at: http://civicpedia.ngo. pl/files/civicpedia. pl/public/raporty/podstawowefakty_2010.pdf html (accessed 15 February 2013).
16. Rodzaje i liczba organizacji pozarządowych w Polsce [The types and number of NGOs in Poland], 2012, Wiadomości ngo. pl, 2.10.2012, available at:http://wiadomosci. ngo. pl/wiadomosci/768625.html (accessed 15 February 2013).
17. Samorząd województwa pomorskiego [Government Pomeranian], 2012, Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego [Marshal Office of the Pomorskie], 30.11.2012, available at: http://urzad. pomorskie. eu/pl (accessed 15 February 2013).
18. Strategia rozwoju społeczno-gospodarczego województwa pomorskiego na lata 2005—2020 [Strategy for socio-economic development for years Pomeranian 2005—2020], 2011, Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego [Marshal Office of the Pomorskie], 30.11.2011, available at: Pomorskiego. http://urzad.pomorskie. eu/res/umwp/dokumenty/srwp_tekst_jednolity_ostateczny_180705.pdf (accessed 15 February 2013).
19. Przewłocka, J. 2011, Polskie organizacje pozarządowe. Podstawowe pytania, podstawowe fakty [Polish NGOs. Basic questions, basic facts], Warszawa, Klon/Jawor, p.10—11, available at: http://civicpedia. ngo. pl/files/civicpedia.pl/public/raporty/podstawowefakty_2010.pdf (accessed 2 November 2012).
20. Strategia rozwoju społeczno-gospodarczego województwa warmińsko- mazurskiego do 2020 r. [Strategy for socio-economic development of the Warmia-Mazury to 2020], 2012, Portal Wrota Warmii i Mazur Cyfrowy Urządu [Portal Gates of Warmia and Mazury Digital Urządu], 30.11.2012, available at: http://bip. warmia. mazury.pl/urzad_marszalkowski/503/540/Strategia_Rozwoju_Spoleczno-Gospodarczego_ Wojewodztwa_Warminsko_-_Mazurskiego/ (accessed 15 February 2013).
21. Kondycja III sektora województwie pomorskim Raport z badan [The condition of the third sector Pomorskie research report], 2012, p. 3. Midwig. pomorskie. eu,2.11.2012, available at: http://midwig. pomorskie. eu/assets/files/PRZEDSIEBIORCZOSC/Kondycja_III_sekt_2005.pdf (accessed 15 February 2013).
22. Dementiev, I. 2012, Nepravitel'stvennye organizacii v Kaliningradskoj oblasti i vozmozhnosti sotrudnichestva s pol'skimi organizacijami [Nongovernmental organizations in the Kaliningrad region and the possibility of cooperation with Polish organizations], available at: http://www. zagranica. ngo. pl/files/go2east. ngo. pl/ public/organizacje_pozarzadowe_w_obwodzie_ kaliningradzkim.pdf (accessed 15 February 2013).
23. RITA. Program przemiany w regionie [RITA. Program transformation in the region], available at: http://rita. edudemo. org. pl/blans-programu. html (accessed 15 February 2013).
24. Partnerstwo Inicjatyw Społecznych, dotacje dla organizacji pozarządowych [Social Initiatives Partnership, grants for NGOs], available at: http://nysa. org.pl/_portal/120790559147ff2d378cc68/Partnerstwo_Inicjatyw_Spo%C5 %82ecznych_-_dotacje_dla_organizacji_pozarz%C4 %85dowych. html (accessed 5 November 2012).
25. Kucherjavaja, Ye. 2007, Razvitie mezhdunarodnyh svjazej v informacionnom
sotrudnichestve: zarubezhnyj opyt i rossijskie media-izdanija NKO [Development of international relations in the information cooperation: international experience and Russian media publications NGO], III Vystavka social'nyh uslug i proektov NKO Kaliningradskoj oblasti [III Exhibition of social services and projects of NGOs Kaliningrad], Kaliningrad, September 29, 2007, available at: http://www.cpoi. narod. ru/vystavka_ru. html (accessed 15 February 2013).
26. Organizacje pozarządowe na Litwie [NGOs in Lithuania], available at:http://www. pci. lt/inicjatywa/doc1.shtml (accessed 5 November 2012).
27. Czy UE reguluje kwestie związane z działalnością organizacji społecznych i ich finansowaniem [Is the EU on matters relating to the activities of civil society organizations and their funding], available at: http://www. niepelnosprawni.pl/ledge/x/8312;jsessionid=3B267477D6BAEA52327D502E36A7E2AC?action=pol l. RespondPoll (accessed 6 November 2012).
28. Wolontariat w Szwecji [Volunteering in Sweden], available at: http://www.wolontariat. org. pl/repository/Wolontariat%20na%20swiecie/Biuletyn%20 Wolontariat%20w%20 %20Europie/WOLONTARIAT%20W%20SZWECJI. pdf (accessed 6 November 2012).
29. Wolontariat w Danii [Volunteering in Denmark], available at: http://www.wolontariat. org. pl/repository/Wolontariat%20na%20swiecie/Biuletyn %20 Wolontariat%20w%20 %20Europie/wol_w_Danii. pdf (accessed 5 November 2012).

30. Seagull. available at: http://www. eurobalt. org. pl/index. php?option =com_content&view=article&id=54&Itemid=96 (accessed 10 November 2012).
31. Ocena efektów udziału polskich partnerów w projektach realizowanych w ramach programu współpracy transnarodowej Interreg III B BSR. Raport Końcowy [Evaluation of the effects of participation of Polish partners in projects of transnational cooperation program Interreg III B BSR. Final Report], 2009, Kościelecki P.(ed.), Warszawa, p. 51, available at: http://www. funduszestrukturalne. gov.pl/NR/rdonlyres/9E770438-8ABD-4562-8378-2C0F3C7158F2/50042/ Raport_ koncowy_BSR_final2.pdf (accessed 10 November 2011).
32. Cele Polsko-Szwajcarskiego Programu Współpracy [The objectives of the Polish-Swiss Cooperation Programme], available at: http://www. swissgrant.pl/pl/fundusz-dla-organizacji-pozarzdowych/typy-projektow (accessed 20 November 2012).
33. Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy [Block Grant Swiss-Polish Cooperation Programme], available at: http://www. swissgrant.pl/pl/fundusz-dla-organizacji-pozarzdowych/o-priorytecie-i (accessed 20 November 2012).
34. Lista wniosków dofinansowanych. Fundusz dla organizacji pozarządowych Bloku Grantowego 1, nabór małych projektów 29 września, 2011 r [List of applications funded. Fund NGO Block Grant 1, call for small projects 29 September 2011 r],: Lista wniosków dofinansowanych Fundusz dla organizacji pozarządowych, nabór 2 małych projektów z 29 listopada 2011r. [List of applications for Fundfinanced NGOs call for two small projects of 29 November 2011.]; Lista wniosków dofinansowanych. Fundusz dla organizacji pozarządowych, nabór projektów dużych
[List of applications funded. Funds for NGOs call for large projects], available at:
http://www. swissgrant. pl/pl/fundusz-dla-organizacji-pozarzdowych/nabory (accessed 20 November 2012).
35. Fundacja aktywności Zawodowej, Gdańsk [Vocational Foundation activity, Gdańsk], available at: www. faz. org. pl (accessed 20 November 2012).
36. Aktywni — równi — skuteczni [Active — par — effective], KOFE(M)INA, available at: www. kofemina. pl/pl/aktywni-rowni-skuteczni/ (accessed 22 November 2012).
37. O programie Rita [About the Program Rita], available at: www. edudemo.org. pl (accessed 12 November 2009).
38. Współpraca zagraniczna elbląskiego Stowarzyszenia Wspierania Inicjatyw Pozarządowych [Elbląg International Cooperation Association of Non-Governmental Initiatives], available at: http://www. eswip. pl/pl_page_19_20.html (accessed 22 November 2012).
39. Projekty Stowarzyszenie Wspólnota Kulturowa „Borussia» [Projects Cultural Community Association «Borussia»], available at: http://www. borussia.pl/index. php?p=pg&id=1 (accessed 22 November 2012).
40. Gdańska fundacja Oświatowa [Gdansk Educational Foundation], available at: http://www. gfo. iq. pl/fundacja/index. php?option=com_content&task= category&sectionid =8&id=16&Itemid=52 (accessed 22 November 2012).
41. Programy Fundacji Batorego [Batory Foundation Programs], available at: http://www. batory (accessed 22 November 2012).


Назад в раздел